
خروج ۳ همت پول حقیقی از بازار سرمایه در روز منفی بازار
عطیه پرتوسعد کارشناس بازار سرمایه با بررسی معاملات بورس در روز یکشنبه ۱۷ آبان ماه ۱۴۰۵، از غلبه عرضه بر تقاضا، خروج حدود ۳ همت پول حقیقی و ثبت ارزش معاملات ۵۲ همتی خبر داد. به گفته وی، در کنار فضای منفی معاملات سهام، صندوقهای کالایی نیز با فشار فروش و حبابهای منفی قابلتوجه مواجه بودند و مشکلات اجرایی در دومین مرحله پذیرهنویسی صندوق سولار نیز از دیگر موضوعات قابلتوجه بازار بود.
بازار سرمایه در معاملات روز یکشنبه، برخلاف روز معاملاتی قبل، با فشار عرضه در بخش عمده نمادها آغاز به کار کرد. اگرچه بخشی از عرضهها در جریان معاملات جذب شد، اما تقاضای جدید و قدرتمندی شکل نگرفت تا بتواند مسیر بازار را تغییر دهد. در همین حال، ثبت ارزش معاملات در محدوده ۵۲ همت در کنار خروج حدود ۳ همت پول حقیقی، نشان داد که بخشی از سرمایهگذاران همچنان بااحتیاط بیشتری در بازار فعالیت میکنند.
در بخش صندوقهای کالایی نیز معاملات عمدتاً در محدوده منفی آغاز شد و حباب منفی برخی صندوقها بار دیگر مسیله فاصله قیمت معاملاتی با ارزش خالص داراییها یا NAV را برجسته کرد. از سوی دیگر، بروز اختلال در برخی سامانههای کارگزاری هنگام پذیرهنویسی مرحله دوم صندوق سولار، ضرورت توجه بیشتر به زیرساختهای اجرایی ابزارهای جدید بازار سرمایه را نشان داد.
عطیه پرتوسعد کارشناس بازار سرمایه پایگاه خبری بهاسان با بررسی وضعیت معاملات بورس در روز یکشنبه ۱۷ آبان ماه ۱۴۰۵، اظهار کرد: بازار سرمایه امروز معاملات خود را در شرایطی آغاز کرد که از همان دقایق ابتدایی، فشار عرضه تقریباً در تمامی نمادها قابلمشاهده بود. برخلاف روزهایی که تقاضا در بخشی از بازار به شکل قابلتوجهی فعال میشود و میتواند فضای معاملات را به تعادل نزدیک کند، در ابتدای معاملات امروز فروشندگان دست بالا را داشتند.
به گفته وی، نکته مهم در جریان معاملات این بود که بخش قابلتوجهی از عرضههای اولیه بازار جذب شد. این موضوع نشان میدهد که در سطوح قیمتی فعلی همچنان خریدارانی در بازار حضور دارند و تمام عرضهها بدون پاسخ باقی نمیمانند؛ بااینحال، جذب عرضهها الزاماً به معنای شکلگیری تقاضای قدرتمند نیست.
این کارشناس بازار سرمایه افزود: اگرچه فشار فروش تا حدودی کنترل شد، اما تقاضای جدید و قدرتمندی که بتواند جریان معاملات را به سمت مثبت تغییر دهد، شکل نگرفت. همین مسیله باعث شد بازار در مجموع روزی منفی را پشت سر بگذارد و در پایان معاملات نیز نشانه مشخصی از برتری تقاضا نسبت به عرضه مشاهده نشود.
خروج ۳ همت پول حقیقی با وجود ارزش معاملات ۵۲ همتی
پرتوسعد با اشاره به ارزش معاملات و جریان نقدینگی در بازار سهام توضیح داد: مجموع ارزش معاملات بازار به محدوده ۵۲ همت رسید که رقم قابلتوجهی محسوب میشود؛ بااینحال، نکته مهمتر از حجم معاملات، وضعیت جریان نقدینگی سرمایهگذاران حقیقی بود. بر اساس آمار معاملات امروز، حدود ۳ همت خروج پول حقیقی از بازار ثبت شد.
وی ادامه داد: ترکیب ارزش معاملات نسبتاً بالا و خروج قابلتوجه پول حقیقی، موضوعی است که باید با دقت بیشتری موردتوجه قرار گیرد؛ چراکه بالا بودن ارزش معاملات بهتنهایی نمیتواند نشانهای مثبت برای بازار باشد. آنچه اهمیت دارد، جهت حرکت نقدینگی و رفتار سرمایهگذاران است.
این کارشناس بازار سرمایه تأکید کرد: زمانی که با وجود گردش مالی بالا، شاهد خروج چند همت پول حقیقی هستیم، میتوان نتیجه گرفت بخشی از فعالان بازار همچنان تمایل دارند ریسک سرمایهگذاری خود را کاهش دهند و در شرایط فعلی بااحتیاط بیشتری معامله کنند.
پرتوسعد خاطرنشان کرد: البته نباید صرفاً بر اساس آمار یک روز معاملاتی درباره روند آینده بازار قضاوت کرد. برای ارزیابی دقیقتر شرایط، لازم است در روزهای آینده رفتار نقدینگی، قدرت خریداران و همچنین نحوه واکنش بازار به محدودههای حمایتی زیر نظر گرفته شود.
حباب منفی صندوقهای کالایی و فاصله قیمت با NAV
این کارشناس بازار سرمایه در ادامه به وضعیت صندوقهای کالایی پرداخت و گفت: صندوقهای کالایی نیز در معاملات امروز شرایط چندان مطلوبی نداشتند و بخش عمده این صندوقها معاملات خود را در محدوده منفی ۲ درصد آغاز کردند. نکته قابلتوجه در این بخش، وجود حبابهای منفی قابلتوجه در بسیاری از صندوقها بود.
به گفته پرتوسعد، در شرایطی که قیمت داراییهای پایه ممکن است تغییرات محدودی داشته باشد، قیمت معاملاتی برخی صندوقها با فاصله قابلتوجهی از ارزش خالص داراییهای آنها، یعنی NAV، معامله میشود. این مسیله باعث میشود سرمایهگذار هنگام خرید واحدهای یک صندوق، با قیمتی متفاوت از ارزش واقعی داراییهای موجود در آن مواجه شود.
وی با اشاره به مشکلات ساختاری بازار صندوقهای قابل معامله در ایران عنوان کرد: یکی از مشکلات اساسی این بازار، ساختار اجرایی و سازوکار آربیتراژی صندوقهاست. در یک ساختار کارآمد، زمانی که قیمت واحدهای یک صندوق از ارزش خالص داراییهای آن فاصله میگیرد، باید امکان استفاده از این اختلاف برای فعالان بازار فراهم باشد؛ بهگونهای که از طریق خرید یا فروش واحدهای صندوق و انجام عملیات صدور و ابطال، این فاصله بهتدریج کاهش پیدا کند.
پرتوسعد افزود: بااینحال، در عمل و در برخی صندوقهای ایرانی شاهد هستیم که حبابهای مثبت یا منفی برای مدتزمان طولانی باقی میمانند و سازوکارهای موجود نمیتوانند به شکل موثر این اختلاف قیمت را از بین ببرند.
تداوم حباب منفی در دارایکم و صندوق پالایش
کارشناس بازار سرمایه برای تشریح این موضوع به وضعیت برخی صندوقهای شناختهشده اشاره کرد و گفت: برای مثال، صندوق دارایکم سالهاست که با فاصله قابلتوجهی از ارزش خالص داراییهای خود معامله میشود و در مقاطعی حباب منفی آن به محدوده ۴۰ درصد رسیده است. صندوق پالایش نیز در برخی دورهها با حباب منفی در محدوده ۳۰ درصد مواجه بوده است.
وی با طرح این پرسش که فلسفه قابل معامله بودن صندوقها در چنین شرایطی چیست، توضیح داد: اگر قرار باشد یک صندوق سرمایهگذاری قابل معامله برای مدت طولانی با چنین اختلافی نسبت به ارزش داراییهای خود معامله شود، اساساً باید درباره کارکرد و فلسفه قابل معامله بودن آن تأمل کرد.
پرتوسعد با اشاره به سازوکار صندوقهای قابل معامله در بازارهای مالی توسعهیافته اظهار کرد: یکی از مزیتهای مهم ETF ها در این بازارها، امکان آربیتراژ و نزدیک شدن قیمت بازار به ارزش خالص داراییهاست. البته تحقق این سازوکار به زیرساخت مناسب، بازارگردانی موثر و امکان عملیاتی صدور و ابطال توسط مشارکتکنندگان مجاز نیاز دارد.
این کارشناس بازار سرمایه تأکید کرد: برای حل این مشکل، صرفاً افزایش تعداد صندوقها یا ایجاد نمادهای جدید کافی نیست، بلکه باید ساختار اجرایی صندوقها به شکلی اصلاح شود که فعالان حرفهای بازار بتوانند از فرصتهای آربیتراژی استفاده کنند و در نتیجه، اختلاف قیمت بازار و NAV در یک بازه منطقی باقی بماند.
وی ادامه داد: در غیر این صورت، سرمایهگذار خرد ممکن است صرفاً به دلیل جذاب به نظر رسیدن یک صندوق و پایینتر بودن قیمت آن از NAV، وارد موقعیتی شود که خروج از آن یا بازگشت قیمت به ارزش واقعی داراییها، زمان بسیار زیادی به طول بینجامد.
اختلال سامانههای کارگزاری در پذیرهنویسی دوم صندوق سولار
پرتوسعد در بخش دیگری از بررسی معاملات روز یکشنبه، به دومین مرحله پذیرهنویسی صندوق سولار پرداخت و گفت: متأسفانه در جریان این پذیرهنویسی، در برخی کارگزاریها مشکلات اجرایی مختلفی مشاهده شد. از جمله این مشکلات میتوان به در دسترس نبودن نماد سولار ۳ در برخی سامانهها، امکانپذیر نبودن ارسال سفارش و اختلال در ثبت درخواستهای خرید اشاره کرد.
وی با انتقاد از تکرار چنین مشکلاتی در فرآیندهای اجرایی بازار سرمایه افزود: با وجود گذشت سالها از توسعه بازار سرمایه و تجربه پذیرهنویسی و عرضه انواع صندوقهای سرمایهگذاری، همچنان در اجرای فرآیندی نسبتاً ساده مانند پذیرهنویسی با چنین مشکلاتی مواجه هستیم.
این کارشناس بازار سرمایه تصریح کرد: طبیعتاً زمانی که یک صندوق جدید با هدف جذب سرمایه و توسعه ابزارهای سرمایهگذاری وارد بازار میشود، انتظار میرود زیرساختهای معاملاتی و هماهنگی میان ارکان مختلف بازار از قبل بهطور کامل آمادهشده باشد. سرمایهگذار نباید در روز پذیرهنویسی با مشکلاتی مانند نبود نماد، اختلال سامانه یا عدم امکان ارسال سفارش مواجه شود.
پرتوسعد خاطرنشان کرد: این مسایل شاید در ظاهر جزیی به نظر برسند، اما در بلندمدت میتوانند به اعتماد سرمایهگذاران نسبت به ابزارهای جدید بازار سرمایه آسیب بزنند.
تداوم احتیاط سرمایهگذاران در انتظار بازگشت تقاضا
این کارشناس بازار سرمایه در جمعبندی وضعیت معاملات روز یکشنبه گفت: در مجموع، بازار امروز را میتوان بازاری با ارزش معاملات نسبتاً بالا، اما با برتری عرضه و خروج قابلتوجه نقدینگی حقیقی توصیف کرد. هرچند بخشی از عرضهها جذب شد، اما تقاضای قدرتمندی برای تغییر جهت بازار شکل نگرفت.
وی افزود: در صندوقهای کالایی نیز علاوه بر فشار منفی قیمتها، مسیله حبابهای منفی و ضعف سازوکار آربیتراژ همچنان یکی از چالشهای مهم بازار محسوب میشود.
پرتوسعد در پایان با اشاره به اهمیت روند نقدینگی در روزهای آینده تأکید کرد: باید دید آیا نقدینگی دوباره به سمت بازار سرمایه بازمیگردد و تقاضای موثرتری در نمادها شکل میگیرد یا اینکه فضای احتیاط و خروج پول حقیقی همچنان بر معاملات حاکم خواهد بود.
پایان مطلب



