
تنگه هرمز و تغییر موازنه قدرت در معادلات انرژی جهان
در حالی که واشنگتن از «چشمانداز مثبت» مذاکرات با ایران سخن میگوید، همزمان با تشدید تهدید تحریمها علیه خریداران نفت، نشانههای روشنی از یک دوگانگی راهبردی در سیاست آمریکا نمایان شده است؛ رویکردی که در سایه نقش تعیینکننده تنگه هرمز، بیش از هر زمان دیگری با واقعیتهای میدانی در تضاد قرار گرفته است.
به گزارش بهاسان، در شرایطی که تحولات ناشی از جنگ تحمیلی ایالاتمتحده و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران وارد مرحلهای پیچیده و چندلایه شده، نشانههای متعددی از تلاش همزمان واشنگتن برای پیشبرد مسیر دیپلماسی و اعمال فشار حداکثری علیه تهران دیده میشود. مقامات آمریکایی از یکسو از «چشمانداز مثبت» برای دستیابی به توافق سخن میگویند.
از سوی دیگر، تهدید به اعمال تحریمهای گستردهتر علیه خریداران نفت ایران را در دستور کار قرار دادهاند. ناظران این رویکرد دوگانه را بیانگر سردرگمی راهبردی آمریکا در مواجهه با واقعیتهای میدانی و قدرت بازدارندگی ایران ارزیابی میکنند.
خوشبینی ظاهری در کنار فشار واقعی
مقامات ارشد آمریکایی در روزهای اخیر و در اظهاراتی متناقض، از وجود «چشمانداز مثبت» برای دستیابی به توافق با ایران سخن گفتهاند. بااینحال، همزمان با این اظهارات خوشبینانه، تهدید به اعمال تحریمهای گستردهتر و شدیدتر علیه خریداران نفت ایران را نیز در دستور کار رسمی خود قرار دادهاند.
این تناقض آشکار و غیرقابلانکار در رفتار و گفتار مقامات واشنگتن، بهوضوح نشاندهنده تلاش این کشور برای استفاده همزمان از دو ابزار دیپلماسی و فشار حداکثری اقتصادی علیه تهران است. در مقابل، ایران با تأکید بر حفظ منافع ملی، تمامیت ارضی و ثبات منطقهای، بهصراحت اعلام کرده است که هرگونه توافق احتمالی باید بر پایه احترام متقابل، برابری و رفع واقعی و قابل راستی آزمایی تحریمها شکل گیرد و هیچگونه امتیاز یکجانبهای در کار نخواهد بود.
تنگه هرمز؛ اهرم راهبردی و تعیینکننده ایران در معادلات جهانی
تحولات میدانی و سیاسی هفتههای اخیر بار دیگر اهمیت راهبردی، حیاتی و بیبدیل تنگه هرمز را در معادلات پیچیده امنیت انرژی جهان برجسته ساخته است. ایران با مدیریت هوشمندانه، هدفمند و حسابشده این گذرگاه حساس و استراتژیک، توانسته است موازنه قوا و قدرت را در منطقه بهگونهای اساسی تغییر دهد که طرف مقابل، یعنی ایالاتمتحده و متحدانش، ناگزیر به در نظر گرفتن هزینههای سنگین و فزاینده اقدامات نظامی و تحریمی یکجانبه خود شوند.
این وضعیت بهروشنی نشان میدهد که امنیت پایدار انرژی جهان و ثبات بازارهای مالی بینالمللی بهطور مستقیم و غیرقابلانکاری با ثبات در روابط با ایران گرهخورده است و هرگونه تنشآفرینی، ماجراجویی نظامی یا اعمال فشار اقتصادی در این منطقه حساس، پیامدهایی عمیق، گسترده و فراتر از مرزهای منطقه خاورمیانه به دنبال خواهد داشت.
شکست راهبرد فشار حداکثری در برابر واقعیتهای میدانی
تهدید جدید آمریکا به اعمال تحریمهای گسترده و بیسابقه علیه خریداران نفت ایران، در حالی مطرح میشود که تجربه تلخ و پرهزینه سالهای گذشته بهوضوح نشان داده است سیاست موسوم به «فشار حداکثری» نهتنها به اهداف موردنظر واشنگتن مبنی بر تغییر رفتار ایران یا تضعیف قدرت منطقهای آن نرسیده است، بلکه برعکس، موجب افزایش بیثباتی، نوسانات شدید و غیرقابلپیشبینی در بازارهای جهانی انرژی و تشدید تنشهای منطقهای شده است.
تحلیلگران بینالمللی معتقدند ادامه این رویکرد نادرست و شکستخورده، بهویژه در شرایط حساس کنونی که اقتصاد جهانی با چالشهای متعدد و بیسابقهای ازجمله تورم، رکود و اختلال در زنجیرههای تأمین مواجه است، میتواند تبعاتی بسیار گستردهتر، عمیقتر و حتی جبرانناپذیر برای خود ایالاتمتحده، متحدان اروپایی و آسیایی آن و ثبات مالی بینالمللی به همراه داشته باشد.
دیپلماسی منطقهای در برابر یکجانبهگرایی و مداخله جویی
ورود بازیگران مهم و تأثیرگذار منطقهای مانند پاکستان، عمان و سایر کشورها به روند میانجیگری و تلاش برای کاهش تنشها، نشاندهنده عزم جدی کشورهای منطقه برای جلوگیری از گسترش بیشتر دامنه بحران و پیامدهای مخرب آن بر امنیت و اقتصاد خود است. این تحول مثبت در حالی رخ میدهد که سیاستهای یکجانبه، مداخلهجویانه و بعضاً غیرمسیولانه آمریکا در طول سالهای گذشته، بارها و بارها مانع از دستیابی به راهحلهای پایدار، عادلانه و موردقبول همه طرفها شده است.
جمهوری اسلامی ایران نیز با تأکید مداوم بر ضرورت گفتوگو، همکاری منطقهای و حل مشکلات از طریق مسالمتآمیز، بهوضوح نشان داده است که راهکار اصلی و پایدار برای خروج از وضعیت کنونی، کاهش تنشها، پرهیز از هرگونه اقدام تحریکآمیز و لفاظیهای جنگی و بازگشت به چارچوب دیپلماسی مبتنی بر احترام و منافع مشترک است.
چشمانداز مبهم، اما قابل مدیریت در سایه واقعبینی
با وجود تداوم اختلافات عمیق و ریشهدار میان دو طرف، نشانههای ضعیفی از امکان ادامه مسیر مذاکرات و گفتوگوهای غیرمستقیم دیده میشود. با این حال، کارشناسان و ناظران مستقل سیاسی معتقدند موفقیت هرگونه روند دیپلماتیک در آینده، به میزان واقعگرایی، انعطافپذیری و پذیرش واقعیتهای میدانی از سوی طرف آمریکایی و همچنین به رسمیت شناختن نقش غیرقابلانکار و حیاتی ایران بهعنوان یک بازیگر کلیدی، تأثیرگذار و صاحب وزن در معادلات امنیتی، سیاسی و اقتصادی منطقه بستگی دارد.
هرگونه تلاش برای تحمیل خواستهها از طریق زور، تهدید و فشار، محکومبه شکست خواهد بود و تنها مسیر دیپلماسی هوشمندانه و احترام متقابل است که میتواند راهگشا باشد.
شکست فشار و پیروزی منطق در برابر زور
درمجموع، تحولات پیچیده و سریع هفتههای اخیر بهروشنی و غیرقابلانکاری نشان میدهد که راهبرد ترکیبی فشار حداکثری، تهدید نظامی و تحریمهای یکجانبه که توسط ایالاتمتحده در پیشگرفته شده است، نهتنها به حل بحران موجود کمکی نکرده و نخواهد کرد، بلکه برعکس، ضرورت فوری، حیاتی و اجتنابناپذیر بازگشت به مسیر دیپلماسی مبتنی بر احترام متقابل، برابری و گفتوگوی سازنده را بیش از هر زمان دیگری آشکار و برجسته ساخته است.
ایران با ایستادگی در برابر زورگویی و تکیهبر توانمندیهای داخلی و موقعیت راهبردی منحصربهفرد خود، نشان داده است که راهی جز احترام به حقوق و منافع ملت ایران وجود ندارد و هرگونه خروج از این چارچوب، تنها هزینههای بیشتری را برای طرف مقابل به همراه خواهد داشت. ادامه مسیر تقابل، منطقاً و عملاً به زیان همه طرفها، بهویژه اقتصاد جهانی و کشورهای غربی وابسته به انرژی خلیجفارس، تمام خواهد شد.
پایان مطلب



