
بازگشایی بازار سرمایه در سایه بی اعتمادی
قیمتگذاری دستوری و تصمیمات شبانه، دو ریسک بزرگی هستند که دولت به بازار تحمیل کرده و حالا بازگشایی بدون پشتوانه حمایتی میتواند فاجعهبارتر از تعطیلی باشد. سیاستگذاران بازار سرمایه در یک آزمون تاریخی قرار دارند؛ بازگشایی موفق میتواند اعتماد را بازگرداند و شکست در این آزمون، پایانی بر اعتماد به کل نظام اقتصادی خواهد بود.
به گزارش بهاسان، بازگشایی بازار سرمایه در سایه بی اعتمادی این روزها به یکی از پیچیدهترین معضلات پیش روی سیاستگذاران تبدیل شده است. سالها تأخیر در اصلاحات ساختاری، اقتصاد ایران را در برابر هر شوک خارجی آسیبپذیر کرده و حالا پس از جنگ، بازار سرمایه به نقطهای رسیده که سهامداران خرد آشکارا میگویند: «بعد از برداشت پولمان، دیگر برنمیگردیم.» این گزارش، ابعاد این بحران عمیق اعتماد و راهکارهای خروج از آن را واکاوی میکند.
معادلات باخت/باخت در بازار سرمایه
بازگشایی بازار سرمایه در سایه بی اعتمادی حاصل سالها بیتوجهی به ریسکهای ساختاری است. عمق ناکافی بازار سرمایه باعث شده این نهاد مالی به شدت به اخبار و ریسکهای خارجی (از جمله ریسکهای سیاسی و امنیتی) حساس باشد. این ریسکها چند سال است که وجود دارند و دیر یا زود باید برای مدیریت آنها فکری میشد، اما متأسفانه اقدامی صورت نگرفت.
نتیجه این بیتدبیری، ورود بازار به یک بازی باخت-باخت شده است. از یک سو، تعطیلی طولانی مدت بازار، سرمایهگذاران را در بلاتکلیفی نگه داشته و از سوی دیگر، بازگشایی بدون پشتوانه حمایتی میتواند فاجعهبارتر از تعطیلی باشد. کارشناسان معتقدند تأخیر در اجرای اصلاحات ساختاری، همان گره کوری است که امروز بازار را فلج کرده و راه گریزی از آن باقی نگذاشته است.
سهامداران خرد، قربانیان اصلی بحران
واقعیت تلخ میدانی این است که بازگشایی بازار سرمایه در سایه بی اعتمادی بیش از هر چیز، سهامداران خرد را قربانی کرده است. بسیاری از این سرمایهگذاران که با امید حفظ ارزش دارایی خود در برابر تورم، پا به بازار سرمایه گذاشته بودند، حالا تأکید میکنند که دیگر هرگز باز نخواهند گشت. این هشدار، یک زنگ خطر جدی برای آینده بازار سرمایه است.
وقتی مردم نتوانند در شرایط بحرانی به دارایی خود دسترسی داشته باشند و ماهها منتظر بازگشایی بمانند، طبیعی است که دیگر اعتمادی به این نهاد مالی نداشته باشند. بازار سرمایه تا حدی تخریب شده که با هر خبری بسته میشود و مردم به خاطر اینکه نمیتوانند در شرایط خیلی خاص پول خود را بردارند، دیگر سراغ آن نمیآیند. این تخریب اعتماد، شاید خطرناکتر از هر افت قیمتی باشد، زیرا بازسازی آن سالها زمان خواهد برد.
ریسکهایی که خود دولت تحمیل کرد
همه ماجرا به جنگ و تحریم ختم نمیشود. بخش مهمی از بیاعتمادی فعلی، حاصل تصمیمات اشتباه داخلی است. بازگشایی بازار سرمایه در سایه بیاعتمادی از دو ریسک بزرگ تغذیه میشود که مستقیماً توسط خود دولت به بازار تحمیل شده است.
اولین ریسک، «قیمتگذاری دستوری» است. دخالت در مکانیزم طبیعی عرضه و تقاضا، سودآوری شرکتها را مخدوش کرده و سرمایهگذاری بلندمدت را غیرممکن ساخته است. دومین ریسک، «تصمیمات شبانه» و تغییر ناگهانی قوانین است. فعالان بازار دیگر نمیتوانند برای شش ماه آینده خود برنامه ریزی کنند، چون نمیدانند فردا چه بخشنامه جدیدی از راه میرسد. این اقدامات باید سالها پیش انجام میشد، اما متأسفانه سیاستگذاران به موقع به فکر نبودند.
بازگشایی، اما با یک شرط حیاتی
با وجود همه این آسیبها، چارهای جز بازگشایی بازار وجود ندارد؛ اما بازگشایی بازار سرمایه در سایه بیاعتمادی اگر بدون پشتوانه حمایتی انجام شود، میتواند نقطه پایان اعتماد به بازار سرمایه باشد. بازگشایی باید با کاهش ریسکهای موجود و تدوین قوانین حمایتی جدید همراه شود.
راهکار مشخص، وضع قوانینی است که بتواند خسارتهای ناشی از جنگ و اخبار آن را پوشش دهد. تدابیر حمایتی باید شامل سازوکارهایی برای مدیریت نوسانات شدید و اطمینانبخشی به سرمایهگذاران باشد. درست است که در شرایط خاص باید محدودیتهایی وجود داشته باشد، ولی نباید اجازه داد ریسک عدم نقدشوندگی به یک مشکل دایمی تبدیل شود.
بازگشایی قریبالوقوع بازار سرمایه، آزمونی جدی برای سیاستگذاران است تا نشان دهند تا چه اندازه قادرند اعتماد از دست رفته سرمایهگذاران را بازیابی کنند. اگر این آزمون را باختند، دیگر نه تنها سرمایهای به بازار سرمایه نخواهد آمد، بلکه اعتماد به کل نظام اقتصادی نیز خدشهدار خواهد شد.
پایان مطلب



