کمبود بیسابقه نفت؛ بحرانی که جهان را تکان میدهد
۲۰ میلیون بشکه کمبود روزانه نفت، ذخایری که فقط ۴۵ روز دوام میآورند و خطوط لولهای که حداکثر ۱۴ میلیون بشکه را جابهجا میکنند. بهاسان از بحرانی میگوید که جهان را به سمت قیمتهای بالاتر و ماندگارتر هدایت میکند.
به گزارش پایگاه خبری بهاسان، بسته شدن تنگه هرمز و اختلال در عبور ۱۸ تا ۲۰ میلیون بشکه نفت روزانه، جهان را با کمبود بیسابقه نفت مواجه کرده است. آمریکا با وجود تمام تواناییهایش، قادر به جبران این خلأ عظیم نیست.
ذخایر استراتژیک نفت در سطح جهان به گفته آژانس بینالمللی انرژی، تنها برای ۴۵ روز کافی است و ژاپن بهعنوان بزرگترین دارنده ذخایر جهانی نیز حداکثر ۶۰ روز نیاز خود را پوشش میدهد. مذاکرات اسلامآباد بدون نتیجه پایان یافت و اکنون دو طرف میدان را بهجای میز مذاکره انتخاب کردهاند.
حضور ناوهای آمریکایی برای خنثیسازی مینها، تداوم توقف کشتیها و محاصره و مصادره نفتکشهای ایرانی، همگی حکایت از یک بحران عمیق و طولانی دارد. تحلیلهای تخصصی نشان میدهد قیمت نفت که اکنون در محدوده ۱۱۰ دلار قرار دارد، روندی صعودی و آرام را پیشگرفته است.
بااینحال، برخلاف تصور عموم، احتمال جهش ناگهانی قیمتها کم است؛ آنچه در حال رخ دادن است، افزایش تدریجی اما پایدار قیمتها تحتفشار مستمر تقاضا و محدودیت عرضه است.
فهرست مطالب
- شریان قطعشده انرژی جهان
- خطوط لوله؛ حداکثر ۱۴ میلیون بشکه
- ذخایر جهانی؛ تنها ۴۵ روز تابآوری
- انرژیهای جایگزین؛ تهدیدی برای ماندگاری قیمتهای بالا
شریان قطعشده انرژی جهان
کمبود بیسابقه نفت عمق فاجعه را زمانی میتوان درک کرد که بدانیم هیچ جایگزینی برای حجم عظیم ۲۰ میلیون بشکهای وجود ندارد. آمریکا با حداکثر تولید ۱۴ میلیون بشکه در روز – که بیشتر آن صرف مصرف داخلی میشود – توان پر کردن این خلأ را ندارد.
تحلیلهای تخصصی نشان میدهد بازار انرژی ابتدا با شوکهای سیاسی مواجه میشود، اما رفتهرفته روند واقعی خود را پیدا میکند. قیمتهای آتی که اثر شوکهای اولیه در آنها خنثیشده، بهترین ابزار برای پیشبینی هستند. اکنون قیمت نفت از محدوده ۷۰ دلار به ۱۱۰ دلار رسیده و قیمتهای آتی نیز مرز ۱۴۰ دلار را لمس کرده است.
این ارقام نشان میدهد که بازار پذیرفته برای تأمین تقاضا، هزینه پر کردن دوباره ذخایر را به هزینههای جاری اضافه کند. هرچه این فرآیند طولانیتر شود، کشش قیمتها به سمت سطوح بالاتر بیشتر خواهد شد.
خطوط لوله؛ حداکثر ۱۴ میلیون بشکه
برخی کشورها تلاش کردهاند با توسعه خطوط لوله، وابستگی به تنگه هرمز را کاهش دهند. عربستان و امارات در حال حاضر ظرفیت انتقال ۵ تا ۶ میلیون بشکه نفت در روز را از طریق خطوط لوله دارند. با استفاده از سیستم افزایش جریان (DRA) میتوان این رقم را تا حدودی بالا برد.
در خوشبینانهترین سناریو، اگر این کشورها بتوانند خطوط لوله خراب و مسدود شده را ظرف ۶ ماه بازسازی کنند، حداکثر ۱۴ میلیون بشکه در روز قابلانتقال خواهد بود. کمبود بیسابقه نفت زمانی جدیتر میشود که بدانیم این سناریو بسیار خوشبینانه است.
بازسازی خطوط لوله راهبردی مانند مسیر عراق تا بندر لاذقیه در کوتاهمدت ممکن نیست و حداقل نیمی از این ۱۴ میلیون بشکه در شرایط فعلی قابلیت انتقال ندارد. درنتیجه، کمبود خالص روزانه حدود ۱۰ میلیون بشکه نفت باقی میماند که هیچ کشور یا ترکیبی از کشورها قادر به جبران آن نیستند.
تابآوری ۴۵ روزه ذخایر جهانی
استفاده از ذخایر استراتژیک، آخرین راهکاری است که کشورها به آن دست میزنند. کمبود بیسابقه نفت نشان داده که مصرف ذخایر به معنای پذیرش قیمتهای بالاتر برای نفت است. آژانس بینالمللی انرژی اعلام کرده ذخایر جهان بهاندازه نیاز ۴۵ روز است.
ژاپن بهعنوان بزرگترین دارنده ذخایر نفت جهان، تنها ۶۰ روز نیاز خود را پوشش میدهد. این اعداد بهوضوح نشان میدهد که جهان با حاشیه امنیت بسیار محدودی مواجه است. در ۴۵ روز گذشته، بخشی از ذخایر موجود مورداستفاده قرارگرفته است.
بااینحال، نکته مهم این است که استفاده از ذخایر یک راهکار موقتی است و نمیتواند بهطور نامحدود ادامه یابد. بازار نفت اکنون سیگنال روشنی ارسال میکند: قیمتهای بالاتر برای مدت طولانیتر در راه است.
انرژیهای جایگزین؛ تهدیدی برای ماندگاری قیمتهای بالا
تاریخ نشان داده که شوکهای قیمتی نفت، سرمایهگذاری در انرژیهای جایگزین را تسریع میکند. پس از سال ۲۰۰۸ که قیمت نفت به ۱۴۰ دلار رسید، کشورها سرمایهگذاری گستردهای در این حوزه آغاز کردند. امروز زیرساختهای قابلتوجهی برای انرژیهای جایگزین وجود دارد.
کمبود بیسابقه نفت اگر قیمت نفت را از مرز ۱۵۰ دلار عبور دهد، تغییر رفتار مصرفکنندگان را شاهد خواهیم بود. حدود ۴۰ درصد نفت تولیدی جهان صرف تولید بنزین میشود. ۱۰ درصد سوخت کشتیها، ۱۰ تا ۱۵ درصد گازوییل و مابقی به فرآوردههایی مانند قیر یا خوراک پتروشیمی تبدیل میشود.
بخش قابلتوجهی از این مصارف (بهجز بنزین) قابلیت جایگزینی دارند. اگر کشورها بتوانند تنها ۱۰ درصد از نیاز نفتی خود را با انرژیهای جایگزین تأمین کنند، کمبود عرضه کنونی بهطور کامل جبران میشود؛ بنابراین، ماندگاری قیمتهای بالا بیش از یک دوره ۶ ماهه بسیار بعید به نظر میرسد.



